Ethisch Verantwoord Sporten (EVS)

Gedragsregels voor hippe zwemmers en coole trainers

Op vlak van sportbeleid zijn wij als federatie verplicht om naast het Medisch Verantwoord Sporten, waar we de strijd tegen doping blijven aangaan, ook inspanningen te leveren voor de ethische kant van de sport.

Binnen de beleidsopdracht 'Ethisch Verantwoord Sporten' viseren we ons in de komende olympiadeperiode op twee thema's:
1. 'De rechten van het kind binnen de sport'
2. 'De fysieke en psychische integriteit van het individu'

Binnen elk thema heeft de Vlaamse Zwemfederatie twee richtsnoeren uitgevaardigd. De VZF zal de nodige inspanningen en acties doen om de geformuleerde thema's en richtsnoeren na te komen.

De rechten van het kind binnen de sport

Keuze thema?
Dit thema is gemakkelijk toepasbaar binnen onze zwemsport en kadert binnen de ondertekening van de 'panathlonverklaring' (2005) door de Vlaamse Zwemfederatie.

Acties?
Sensibiliseren gedragsregels voor zwemmers en trainers.

In 2010 werd een affiche opgemaakt waarbij voor elke maand een slagzin en gedragsregel werd geformuleerd voor de zwemmer en de trainer.
Voorbeeld affiche 'gedragsregels voor hippe zwemmers en coole trainers' (.pdf).

Elke club heeft deze affiche ontvangen om op te hangen in het zwembad, clublokaal,...
Naast deze sensibiliseringscampagne werden in 2010 nog ander initiatieven uitgewerkt, met name:

Maandelijkse clubmailing
De clubsecretaris/hoofdtrainer wordt maandelijks op een elektronische manier geïnformeerd over de 'slagzin/gedragsregel van de maand'. De bedoeling is dat zij op hun beurt de zwemmers deze boodschap overbrengen via hun clubsite, clubblad,...

Sensibiliseringspagina voor de kinderen in de 'SPLASH'-krant en op de 'SPLASH'-web
In elke editie van de 'SPLASH'-krant zullen de lezertjes op een speelse manier (o.v.v. een rebus, puzzel,...) kennis maken met de verschillende gedragsregels van de affichecampagne.

gedragsregels en doe-opdrachten op de 'SPLASH'-web

Vanaf 2011 vermelden we maandelijks een versie van de 'gedragsregel in verhaal' en dit in combinatie met een 'opdracht'. Een leuke lees- en spelopdracht voor de kinderen, jongeren van je zwemclub.

Gedragsregels

In 2012 kan elke club een EVS-kit aanvragen met de werkinstrumenten en uitgewerkte initiatieven rond de gedragsregels.
Klik hier voor meer info.

Heb je als club zelf een originele actie gedaan rond de 'slagzin van de maand'?
Laat dit dan weten aan de VZF en stuur een mailtje naar gretl@zwemfed.be.

Onderteken als zwemclub ook mee de 'Panathlon verklaring'! Stelling 'Panathlon Verklaring': Vind je het ook belangrijk dat jongeren sporten in een gezonde en veilige omgeving? Dat alle jongeren gelijk behandeld worden? Dat meedoen even belangrijk is als winnen?

Heb jij als zwemclub van de VZF deze 'Panathlon verklaring' voor Panathlon Vlaanderen nog niet ondertekend?
Surf naar www.sportopjongerenmaat.be en onderteken deze stelling mee of onderteken volgend document (.pdf) en stuur deze op naar de VZF in tweevoud.

Daarnaast kan je ook per provincie deze 'Panathlon verklaring' ondertekenen.
Neem hiervoor contact op met 'Panathlon Vlaanderen'.

Volgende clubs hebben jullie dit al voorgedaan:
update: mei 2012

Via deze link vind je de lijst in pdf-formaat met alle ondertekenaars van de Panathlon Verklaring vanaf 2006 tot en met mei 2012.

Fysieke en psychische integriteit van het individu

Keuze thema?
De VZF wenst inspanningen te leveren om de persoonlijke integriteit van haar leden te beschermen en stimuleert hierbij het integer handelen van haar begeleiders en trainers. Dit thema gaat heel breed: van geweld (verbaal en fysiek) en ongewenst intimiteiten tot het pushen en psychisch integreren van zwemmers, trainers en bestuurders

Acties?

Uitwerken digitaal meldpunt seksueel grensoverschrijdend gedrag en geweld
Binnen de sportsector en de Vlaamse Zwemfederatie bestaat niet echt een meldpunt voor melding van vermoedens of meldingen van seksueel overschrijdend gedrag.
Op Vlaams niveau zitten enkele (welzijns)organisaties (waaronder ook de VZF) en de overheid momenteel samen om tot een gezamenlijke visie en aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag te komen.

Wat is seksueel overschrijdend gedrag?
We spreken over seksueel grensoverschrijdend gedrag als er sprake is van een gebrek aan toestemming, vrijwilligheid en gelijkwaardigheid. Naast die factoren moet ook de context (belangrijk voor de sportsector), het zelfrespect en de ontwikkelingsfase van de personen in rekening gebracht worden. Seksueel misbruik is een vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag waarbij een groot leeftijdsverschil of machtsonevenwicht is, en waarbij de ervaringen bijna zeker pijn, angst of kwetsuren (al dan niet zichtbaar) veroorzaken.

Waar kan je terecht en wat kan je doen als zwemclub?
Wil je zelf een meldpunt voor vermoedens of meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag communiceren?
Verwijs hen door bij vermoedens naar een CAW (Centrum Algemeen Welzijnswerk via 0476/92 18 04 of onthaal@caw.be) of Vertrouwenscentrum Kindermishandeling, de vertrouwenspersoon (pdf.)/ombudspersoon binnen uw club (indien aanwezig),..

Voor melding kan je best contact opnemen met een CAW, VK, arts, Sensoa of rechtstreeks met de lokale politie.

VSF-initiatieven
VSF organiseerde samen met ICES een workshop waarin seksueel grensoverschrijdend gedrag uitvoerig aan bod kwam. We benadrukten er zowel het preventieve (bv. gedragscodes, algemeen positieve sfeer in de club, sociale controle,...) als het curatieve aspect. De presentatie en het verslag kun je gerust eens nalezen.

Andere publicaties? (artikel VSF-magazine)

De Vlaamse Sportfederatie vzw ontwikkelde een overzichtelijke handleiding voor sportclubs die in aanraking komen met (een vermoeden van) seksueel grensoverschrijdend gedrag of er meer over willen weten. De handleiding bevat basisinformatie, en is een voorlopig hulpmiddel voor federaties die hun clubs wegwijs willen maken in deze vaak onbekende materie. Op het einde van de handleiding vind je de belangrijkste stappen bij (een vermoeden van) seksueel grensoverschrijdend gedrag in een schematisch stappenplan.
Uitwerken werkinstrument rond pestgedrag

Vanaf 12 maart 2012 gaat het meldpunt 'geweld, misbruik en kindermishandeling' van start. Het integreert de bestaande meldpunten, aanspreekpunten, onthaalwerkingen van de vertrouwenscentra kindermishandeling en de centra algemeen welzijnswerk (slachtofferhulp, oudermishandeling, partnergeweld, intrafamiliaal geweld). Het meldpunt is er voor alle burgers. Het is vlot bereikbaar op het nummer 1712.

Sensibiliseringscampagne rond pesten
Voor het sportjaar 2011-2012 hebben we een instrument om de zwemmers en trainers alert te maken om pestgedrag te detecteren binnen de zwemclub.

We brengen de trainers/lesgevers/bestuurders wegwijs via het volgdende documenten:
- 'Voorkom pestgedrag binnen de lijnen van uw zwembad' (.pdf)
- 'Rol van een vertrouwenspersoon binnen uw zwemclub' (.pdf)

Voor de kinderen is er een kubus ontworpen met normen, reacties, slagzinnen,... over 'pesten'. Op deze manier proberen we de zwemmers van uw zwemclub te informeren en alert te maken voor dit thema. Dit kan een werkinstrument gebruikt worden binnen uw werking.

U kan deze kubussen eenvoudige aanvraag verkrijgen via sarah@zwemfed.be.

Andere

1. clubmailing
december 2009 (.pdf)
maart 2012 (mailing)

2. interessante links
www.sportopjongerenmaat.be
www.panathlonvlaanderen.be
www.ethicsandsport.be
www.ethicsandsport.com

Het Internationaal Centrum voor Ethiek in de Sport ontwierp een praktische toolkit met spel- en werkvormen rond het thema fair play, die eenvoudig te gebruiken zijn binnen de sportclubwerking.

3. communicatieacties van het Team Medisch Verantwoord Sporten
Om de bestaande regelgeving onder de aandacht te brengen, heeft de Vlaamse overheid een folder (.pdf) en een informatiebrochure (.pdf) ontwikkeld

4. VSF werkgroep EVS
verslag (.pdf)

5. VZF werkgroep EVS
De bedoeling van deze werkgroep is een gespreksforum te hebben over de werkpunten rond Ethisch Verantwoord Sporten op clubniveau en ideeën te creëren rond de beleidsopdracht EVS. Deze omvat volgende twee thema's:
1. 'De rechten van het kind binnen de sport'
2. 'De fysieke en psychische integriteit van het individu'
Ben je geïnteresseerd? Aarzel dan niet en neem contact via gretl@zwemfed.be.

6. EVS-kit
Vanaf 2012 biedt de Vlaamse Zwemfederatie een 'EVS'-kit aan voor alle clubs die met de VZF-instrumenten 'Ethisch Verantwoord Sporten' wensen te werken.

Deze 'EVS'-kit bevat onder meer:
- affiche 'gedragsregels voor hippe zwemmers en coole trainers'
- handige infomap met voorbeelden van de affiche, de doe-opdrachten en de verhalen per maand
- bladwijzers met een gedragsregel voor de kinderen van de zwemclub
- voorbeeld 'gedragscode ouders', bruikbare affiche om uit te hangen of als basis voor de opmaak van een eigen gedragscode
- USB-stick met alle digitale bestanden van de affichecampagne en een presentatie voor gebruik in de club (communicatie naar ouders, trainers,...)
- referenties naar meldpunt voor 'fysieke en psychische integriteit'
- kubus met de bedoeling om de kinderen te informeren over 'pestgedrag' binnen de zwemclub

Wil je een EVS-kit aanvragen? Stuur dan een mailtje naar sarah@zwemfed.be.